W dniu 19 lutego w 1-21 Hufiec Pracy Jawor zorganizowano zajęcia przybliżającego młodzieży sylwetkę jednego z patronów na obecny rok – Sergiusza Piaseckiego. Powiedzieć o Piaseckim, że był poetą – to jakby nic o nim nie mówić. Był to człowiek o „nieco skomplikowanym” życiorysie. Ale jak ktoś powiedział „jakie czasy – tacy bohaterowie”. Najkrócej można powiedzieć: bohater – bandyta – bohater. Może i nieco szokujące zestawienie lecz poniżej je umotywuję.
Piasecki urodził się w guberni mińskiej w Lachmirowiczach (Imperium Rosyjskie), a na swoją drugą Ojczyznę wybrał Polskę (II Rzeczpospolita). W czasie rewolucji październikowej przebywał w Moskwie, gdzie widział śmierć swoich przyjaciół. To zraziło go do bolszewików. Walczył z nimi w oddziałach białoruskich a po ich rozbiciu w Dywizji Litewsko – Białoruskiej. Dywizja ta zdobyła Mińsk, a w późniejszym czasie uczestniczył w obronie Warszawy w sierpniu 1920 r. Po demobilizacji w dniu 12 maja 1921 tułał się po Wileńszczyźnie. Nie miał zawodu, pracy, więc zajmował się nielegalnymi rzeczami: szulerka, fałszowanie czeków, uczestnictwo w produkcji pornografii. Ten etap życia opisał w 1936 r. w powieści "Żywot człowieka rozbrojonego". W sierpniu 1922 roku został agentem Oddziału II Sztabu Generalnego (wywiad). Dzięki dobrej znajomości języka rosyjskiego, białoruskiego, lokalnych dialektów, szaleńcza odwaga i spryt nabyty wśród mińskich złodziei czyniły z niego świetnego wywiadowcę. Za ucieczkę z pułapki zastawionej przez OGPU ( rosyjska policja polityczna) i uratowaniu kolegi awansowany do stopni podporucznika. Aby pozyskać informacje od radzieckich oficerów używał kokainy co spowodowało, że sam popadł w narkomanię i został zwolniony ze służby wywiadowczej. I znów nie miał pracy. Pod wpływem narkotyków dokonał napadów rabunkowych. Pojmany dzięki donosowi kochanki wspólnika został skazany na karę śmierci zamienioną przez prezydenta Mościckiego na 15 lat. W więzieniu nastąpiła „przemiana” . Tu zaczął czytać Biblię i tygodnik „Wiadomości Literackie” i nauczył się literackiego języka polskiego.
Również w więzieniu nastąpił największy przełom jego życia – zauważył ogłoszenie o konkursie literackim. Tu powstała m.in., jego trzecia powieść, która wydostała się poza mury więzienia i przyniosła pewną sławę. Powieścią tą była "Kochanek Wielkiej Niedzwidzy”. Opisał w niej realia pogranicza polsko-radzieckiego pierwszej połowy lat 20. XX wieku. Jest to opowieść oparta na wątkach biograficznych autora, który też zajmował się handlem na pograniczu. W czasie II wojny światowej był związany z wileńskim oddziałem Związku Walki Zbrojnej. Wiele jego akcji cechowała brawura. Dowodził oddziałem specjalnym wykonującym wyroki śmieci. Najsłynniejsza jego akcja, za który dostał Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami miał miejsce 13 czerwca 1943 roku, kiedy to włamał się do urzędu ochranianego przez Gestapo i wykradł dokumenty (m. in. dokumentujące zbrodnię katyńską). Po zajęciu przez Rosjan Kresów Wschodnich przez ponad rok ukrywał się Urzędem Bezpieczeństwa, który chciał go ująć za list, w którym krytycznie opisał sytuację w Polsce po 1945 roku. W 1946 wyjechał do Włoch, skąd wyemigrował do Anglii. Zmarł 12 września 1964 w walijskim szpitalu w Penlej. Pochowany na cmentarzu w Hastings. 29 września 2025 roku sprowadzono ciało Piaseckiego do Polski i po uroczystym pogrzebie pochowano na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Był bezlitostnym krytykiem ustroju w powijennej Polsce. Od 1951 roku wszelkie jego dzieła były wycofywane z Bibliotek. Napisał m.in. takie powieści: „Piąty element”, Drogą pod Ściankę”, „Kochanek Wielkiej Niedzwiedzicy”, „Ruda Ewa”, "Bogom nocy równi”, „Sto pytań pod adresem obecnej Warszawy”, „Trylogia złodziejska”, „7 pigułek Lucyfera”, „Zapiski oficera Armii Czerwonej”, „Wieża Babel”, „Człowiek przemieniony w wilka”, ”Dla honoru Organizacji”.
Uchwałą Sejmu RP X kadencji z 26 września 2025 roku zdecydowano o ustanowieniu roku 2026 „Rokiem Sergiusza Piaseckiego.
Zajęcia przeprowadził Andrzej Kowalik – starszy wychowawca 1-21 HP Jawor.
Tekst i zdjęcia – Andrzej Kowalik
