W świecie nieustannego przepływu informacji coraz trudniej odróżnić prawdę od manipulacji. Sensacyjne nagłówki, emocjonalne treści i szybkie reakcje w mediach społecznościowych sprawiają, że łatwo wpaść w informacyjne pułapki. O tym, jak świadomie korzystać z internetu i nie ulegać dezinformacji rozmawiała młodzież z dąbrowskiego Hufca Pracy podczas warsztatów profilaktycznych zorganizowanych z okazji Dnia Bezpiecznego Internetu.
Zajęcia odbyły się 19 lutego i poprowadziła je pani Agata Obara-Giera z Biblioteki Pedagogicznej w Tarnowie – Filia w Dąbrowie Tarnowskiej. Pierwsza część warsztatów dotyczyła emocji i ich wpływu na nasze zachowanie w sieci. Zajęcia miały formę aktywnych ćwiczeń i dyskusji, które pozwoliły uczestnikom przyjrzeć się własnym sposobom myślenia i reagowania. Uczestnicy odkryli, że silne emocje skracają dystans do działania – klikamy, komentujemy i udostępniamy treści, zanim je sprawdzimy. Dyskusja uświadomiła młodym ludziom, że wiele internetowych przekazów jest konstruowanych właśnie po to, by wywołać reakcję emocjonalną kosztem rzetelności informacji. Podczas warsztatów młodzież poznała także przykłady błędów poznawczych, które wpływają na nasze oceny – m.in. iluzję prawdy, stronniczość grupową czy przekonanie o własnej nieomylności. Uczestnicy wspólnie zastanawiali się, jak takie mechanizmy prowadzą do polaryzacji, czyli podziału społeczeństwa na przeciwstawne obozy przekonane o swojej wyłącznej racji. Dyskusja pokazała, że świadomość tych zjawisk to pierwszy krok do większej otwartości i krytycznego myślenia. Dużym zainteresowaniem cieszyło się ćwiczenie pokazujące działanie „bańki informacyjnej”. Uczestnicy przekonali się, że docierają do nas głównie treści zgodne z naszymi wcześniejszymi wyborami i przekonaniami, co ogranicza różnorodność informacji i może wzmacniać jednostronne spojrzenie na świat. W części podsumowującej młodzież wspólnie stworzyła listę zasad pomagających weryfikować informacje. Wśród nich znalazły się: czytanie całego artykułu, a nie tylko nagłówka, sprawdzanie źródła i autora, zwracanie uwagi na emocjonalny język, porównywanie informacji w różnych mediach oraz nieudostępnianie treści, co do których mamy wątpliwości.
– Zajęcia pokazały nam, że emocje mogą nas łatwo oszukać. Teraz wiem, że zanim coś udostępnię, warto najpierw pomyśleć i sprawdzić źródło – podsumowała Kamila.
– A nasza odporność na dezinformację nie zależy od specjalistycznej wiedzy czy wyjątkowej inteligencji, lecz od nawyku uważnego analizowania treści i zadawania pytań – dodał Artur.
Warsztaty stały się okazją do refleksji nad własnymi reakcjami w sieci i pokazały, że każdy użytkownik internetu ma realny wpływ na jakość przestrzeni informacyjnej.
Fot. 1-4 – Zajęcia warsztatowe dla uczestników
Tekst i zdjęcia – Katarzyna Łukasik