Kształcenie i przygotowanie zawodowe

Zdobywanie wykształcenia na zasadzie uczestnictwa w OHP jest jedną z dróg uzyskiwania wiedzy ogólnej i przygotowania zawodowego w ramach polskiego systemu oświaty. Przeznaczone jest dla osób w wieku 15-18 lat, które z różnych przyczyn chcą lub muszą realizować obowiązek szkolny lub obowiązek nauki łącząc go z pracą zarobkową.

Kształcenie ogólne

Uczestnik OHP odbywa kształcenie ogólne realizując obowiązek szkolny lub obowiązek nauki oraz jednocześnie odbywa przygotowanie zawodowe, aby zdobyć konkretny zawód. Ucząc się pracuje, a za pracę otrzymuje miesięczne wynagrodzenie i ma zapewnione ubezpieczenie.

Młodzież uczy się w szkołach publicznych podległych władzom samorządowym. Ochotnicze Hufce Pracy nie są organem prowadzącym szkoły. W wyjątkowych przypadkach, gdy na danym terenie brak odpowiedniej placówki oświatowej prowadzonej przez samorząd, kształcenie w ramach OHP jest organizowane w placówkach innych niż samorządowe.

W zależności od wieku i posiadanego wykształcenia nauka odbywa się w dopuszczonych prawem typach szkół:

1) gimnazjum z oddziałami przysposabiającymi do pracy (dla osób, które ukończyły 15 lat oraz ukończyły szkołę podstawową;
2) gimnazjum dla dorosłych (dla osób, które ukończyły 15 lat oraz ukończyły szkołę podstawową, mają opóźnienie szkolne oraz stosowną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej);
3) zasadniczej szkole zawodowej (dla osób, które ukończyły 15 lat oraz ukończyły gimnazjum).

Praktyczne przygotowanie zawodowe w OHP

Odbywa się w warsztatach szkoleniowych OHP lub u pracodawców zewnętrznych (np. rzemieślników, przedsiębiorców). W zależności od typu szkoły, w której uczestnik realizuje kształcenie ogólne, podejmuje jednocześnie jedną z dwóch form przygotowania zawodowego:
1) przyuczenie do wykonywania określonej pracy, które jest przeznaczone dla młodzieży uczęszczającej do gimnazjum z oddziałami przysposabiającymi do pracy lub gimnazjum dla dorosłych; udział w tej formie edukacji zawodowej prowadzi do zdobycia umiejętności stanowiących część wymagań kwalifikacyjnych dla wybranego przez uczestnika zawodu i trwa do ukończenia przez niego gimnazjum, jednak nie dłużej niż 22 miesiące;
2) nauka zawodu, która jest przeznaczona dla młodzieży posiadającej ukończone gimnazjum, uczącej się w zasadniczej szkole zawodowej lub uczestniczącej w kursach; udział w takiej formie edukacji zawodowej kończy się egzaminem potwierdzającym uzyskanie kwalifikacji zawodowych organizowanym przez okręgową komisję egzaminacyjną lub izby rzemieślnicze i prowadzi do uzyskania kwalifikacji zawodowych oraz przygotowania do pracy w charakterze wykwalifikowanego pracownika lub czeladnika; nauka zawodu trwa 3 lata.

Nauka może się odbywać również w formie pozaszkolnej jako szkolenie zawodowe w postaci kursowej zarówno dla uczestników, jak i absolwentów OHP oraz młodzieży korzystającej z usług jednostek rynku pracy OHP. Są to kwalifikacyjne kursy zawodowe lub kursy czeladnicze organizowane przez ośrodki szkolenia zawodowego i rejonowe ośrodki szkolenia zawodowego młodzieży OHP lub w porozumieniu z instytucjami posiadającymi uprawnienia do prowadzenia szkoleń. Formy pozaszkolne są zalecane dopiero po wykorzystaniu możliwości kształcenia w formie szkolnej.

Osoby, które ukończyły 18 lat mogą uzyskać na kwalifikacyjnych kursach zawodowych 252 kwalifikacje wyodrębnione w zawodach ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, bez względu na dotychczasowe wykształcenie. (Rozporządzenie MEN z dn. 23 grudnia 2011). Po ukończeniu kwalifikacyjnego kursu zawodowego (KKZ) można przystąpić do egzaminu zawodowego w zakresie danej kwalifikacji. Po zakończeniu każdej z kwalifikacji, uczestnik uzyskuje zaświadczenie o ukończeniu kursu i wówczas może zdawać zewnętrzny egzamin zawodowy, potwierdzający kwalifikacje w zawodzie w zakresie danej kwalifikacji. Po zdaniu takiego egzaminu otrzymuje od Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie.
Ukończenie gimnazjum i przyuczenia do wykonywania określonej pracy daje możliwość uzyskania zatrudnienia oraz jednocześnie kontynuowania nauki w szkole wyższego szczebla.

Ukończenie zasadniczej szkoły zawodowej lub pozaszkolnej formy kształcenia daje możliwość uzyskania kwalifikacji zawodowych i zdobycia zatrudnienia, a w przypadku absolwenta ZSZ jednocześnie kontynuowania nauki w szkole wyższego szczebla.

Uczestnicy OHP szkolą się w zawodach deficytowych, poszukiwanych na lokalnych rynkach pracy, umożliwiających najpierw uzyskanie zatrudnienia, potem jego utrzymanie, a w końcu usamodzielnienie się. Wykazy tych zawodów są na bieżąco aktualizowane na podstawie danych statystycznych i informacji z urzędów pracy oraz przeprowadzanych analiz zapotrzebowania rynku pracy. Oferta kształcenia zawodowego w OHP obejmuje ok. 60 zawodów. Najczęściej wybieranymi przez młodzież zawodami są: kucharz, fryzjer, sprzedawca, mechanik pojazdów samochodowych, cukiernik, piekarz, murarz-tynkarz, lakiernik, stolarz, elektryk, ślusarz, krawiec, tapicer.

Co na początek?

  1. Uczestnik, który rozpoczyna naukę w OHP otrzymuje skierowanie do szkoły, w której będzie uzupełniać lub kontynuować kształcenie ogólne.
  2. Doradca zawodowy – po zbadaniu jego predyspozycji zawodowych – pomaga mu wybrać zawód.
  3. Uczestnik dostaje umowę o pracę i zatrudnienie na zasadach pracownika młodocianego w celu odbycia przygotowania zawodowego (wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, uczestnicy na poziomie gimnazjum mogą podjąć naukę bez podpisywania umowy o pracę i są wówczas pozostawieni na tzw. statusie ucznia).

Co daje nauka w OHP?

  1. Świadectwo ukończenia szkoły (gimnazjum lub zasadniczej szkoły zawodowej/formy kursowej) umożliwiające podjęcie dalszej edukacji, np. w szkole wyższego stopnia.
  2. Zaświadczenie o ukończeniu przyuczenia do wykonywania określonej pracy – w przypadku ukończenia gimnazjum oraz zaświadczenie potwierdzające uzyskanie kwalifikacji zawodowych – po ukończeniu nauki zawodu i zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe.
  3. Propozycję oferty zawierającej możliwość kontynuacji aktywizacji społeczno-zawodowej rozpoczętej podczas nauki w OHP (w tym np. zdobycie dodatkowych umiejętności zawodowych, podwyższenie kwalifikacji, przekwalifikowanie, korzystanie z oferty kulturalno-rekreacyjnej, etc.). Młodzież jest objęta również poradnictwem edukacyjno-zawodowym i przygotowaniem do aktywnego poruszania się na rynku pracy.

Uczestnictwo w OHP jest dobrowolne i bezpłatne.